Türkiye'de Şirket Kurmak

Türkiye’de Şirket Kurmak

Türk hukukunda şirketler Türk Borçlar Kanunu (TBK olarak anılacaktır.), Türk Ticaret Kanunu (TTK olarak anılacaktır.) ve özel kanunlarda düzenlenmiştir. TBK’da düzenlenen şirket adi şirket olup adi şirketin tüzel kişiliği bulunmamaktadır.

TTK’da düzenlenenler ise bu kanunun ikinci kitabında yer alan şirket tipleridir. TTK’ya göre Türkiye’de beş farklı şirket türü bulunmaktadır:

1. Anonim Şirket 2. Limited Şirket 3. Kolektif Şirket 4. Komandit Şirket 5. Kooperatif

Türk hukukunda şirketler ayrıca özel kanunlarla da düzenlenmiştir. Şirketlerin özel kanunlarda düzenlendiği alanlar özellikle sermaye piyasası özel sigortacılık ve bankacılıktır. Sermaye Piyasası Kanunu, Sigortacılık Kanunu, Bankacılık Kanunu gibi. Bunların dışındaki alanlarda şirketle ilgili düzenlemeler öngören özel kanunlar vardır. Kooperatifler Kanunu gibi.1

Anonim şirket ve limited şirket Türkiye’de en yaygın görülen şirket türleridir. Yaklaşık olarak tüm şirketlerin %82’si limited şirket iken, %13’ü anonim şirket, % 4’ü kooperatiftir. Kollektif ve komandit şirketlerin toplamı ise yaklaşık %1 civarındadır.2

1. Şirket Kuruluşu İçin Gerekli Belgeler 1.1. Anonim Şirket

Anonim şirket, ticari bir işletmeyi bir ticaret unvanı altında işletmek amacıyla kurulan, sermayesi belirli ve paylara bölünmüş olan ve borçlarından dolayı yalnız mal varlığı ile sorumlu tutulan şirket türü olarak tanımlanmaktadır.

Anonim Şirketin yetkili ve görevli iki organı bulunmalıdır.

-Genel Kurul: Kural olarak tüm pay sahiplerinin temsil edildiği, şirkete dair önemli bazı kararları almaya (Ana sözleşmenin değiştirilmesi, yönetim kurulunun seçilmesi, denetçinin seçilmesi, şirketin feshi vb.) münhasıran yetkili organdır.

-Yönetim Kurulu: Temel olarak şirketin yönetimi ve temsili ile görevli olan organdır. Yönetim kurulunun tek üyeden oluşması mümkündür. Yönetim kurulu üyelerinin Türk vatandaşı olması ve Türkiye’de yerleşik olma şartı bulunmamaktadır.

Bankalar, finansal kiralama şirketleri, faktoring şirketleri, tüketici finansmanı ve kart hizmetleri şirketleri, varlık yönetim şirketleri, sigorta şirketleri, anonim şirket şeklinde kurulan holdingler, döviz büfesi işleten şirketler, umumi mağazacılıkla uğraşan şirketler, tarım ürünleri lisanslı depoculuk şirketleri, ürün ihtisas borsası şirketleri, bağımsız denetim şirketleri, gözetim şirketleri, teknoloji geliştirme bölgesi yönetici şirketleri, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununa tabi şirketler, serbest bölge kurucusu ve işleticisi şirketler.

Anonim şirket tescili için gerekli belgeler:

 Kurucuların imzaları ile tasdik edilmiş esas sözleşme
 Nakdi olarak taahhüt edilen sermayenin en az yüzde yirmi beşinin bankaya yatırıldığını gösterir belge
 Rekabet Kurumu payının ödendiğini gösterir ödeme belgesi
 Varsa, konulan ayni sermaye ile kuruluş sırasında devralınacak işletmeler ve ayni varlıkların değerinin tespitine ilişkin mahkemece atanan

bilirkişi tarafından hazırlanmış değerleme raporları
 Ayni sermaye konulmuşsa, konulan ayni sermaye üzerinde herhangi bir sınırlamanın olmadığına dair ilgili sicilden alınacak yazı
 Ayni sermaye konulmuşsa, ayni sermaye olarak konulan taşınmazın, fikri mülkiyet haklarının ve diğer değerlerin kayıtlı bulundukları

sicillere şerh verildiğini gösteren belge
 Varsa, ayni varlıkların ve işletmenin devir alınmasına ilişkin olanlar da dahil olmak üzere, kurulmakta olan şirket ile kurucular ve diğer

kişilerle yapılan ve kuruluşla ilgili olan sözleşmeler
 Kuruluşu Bakanlık veya diğer resmi kurumların iznine veya uygun görüşüne tabi olan şirketler için bu izin veya uygun görüş yazısı
 Varsa, pay sahibi olmayan yönetim kurulu üyelerinin bu görevi kabul ettiklerine ilişkin yazılı beyanları
 Yönetim kurulunda bir tüzel kişinin bulunması halinde, tüzel kişi ile birlikte tüzel kişi adına, tüzel kişi tarafından belirlenen bir gerçek kişinin

adı ve soyadı ve belirlemeye ilişkin yetkili organ kararının noter onaylı örneği
 Şirketi temsil ve ilzama yetkili kılınan kişilerin imza beyannameleri

Anonim şirketlerin kuruluşuna ilişkin safahat; esas sözleşmenin hazırlanması ve imzalanması, noter veya ticaret sicil müdürünün sermayenin tamamının taahhüt edildiğine dair onayı, sermayenin ödenmesi, gerekli ise Gümrük ve Ticaret Bakanlığı izni ve şirket kuruluş dilekçesinin ticaret sicil memurluğuna sunulması ile birlikte ticaret siciline tescil ve Türkiye Ticaret Sicil Gazetesinde ilan edilmesi şeklinde özetlenebilir.

Türk Ticaret Kanununda yapılan değişiklikle Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca faaliyet alanları tespit ve ilan edilen holdingler, bankalar, sigorta şirketleri, SPK’ya tabi şirketler, bağımsız denetim şirketleri, döviz büfesi şirketleri, özel finans kurumları, gözetim şirketleri, umumi mağazacılıkla uğraşan şirketler, ortakları arasında yabancı uyruklu gerçek ve tüzel kişi bulunan şirketler, finansal kiralama şirketleri, factoring şirketleri, menkul kıymetler acenteliği ve fuarcılıkla iştigal edecek şirketlerin kuruluşu ve esas mukavele değişiklikleri de Bakanlık iznine tabidir.

1.2. Limited Şirket

Limited şirket, iki veya daha fazla gerçek veya tüzel kişi tarafından bir ticaret unvanı altında kurulan ve ortaklarının sorumluluğu koydukları sermaye ile sınırlı olan ve esas sermayesi belirlenmiş olan şirketlere denir.

Limited Şirketin yetkili ve görevli iki organı bulunmalıdır.

-Genel Kurul: Kural olarak tüm pay sahiplerinin temsil edildiği, şirkete dair önem arz eden kararları almaya (Şirket ana sözleşmesinin değiştirilmesi, müdürlerin atanması, denetçinin seçilmesi, şirketin feshi vb.) münhasıran yetkili organdır.

-Müdürler Kurulu: Esas olarak şirketin yönetimi ve temsili ile görevli olan organdır. Şirketin tek müdür ile yönetilmesi mümkündür. Müdürlerden en az birinin şirket ortağı olması zorunluluğu vardır. Müdürlerin Türk vatandaşı olması ve Türkiye’de yerleşik olma şartı bulunmamaktadır.

Limited şirket tescili için gerekli belgeler:

 Kurucuların imzaları tasdik edilmiş şirket sözleşmesi
 Ortak olmayan müdürler kurulu üyelerinin bu görevi kabul ettiklerine ilişkin yazılı beyanları
 Müdürler kurulunda bir tüzel kişinin bulunması halinde, tüzel kişi ile birlikte tüzel kişi adına, tüzel kişi tarafından belirlenen bir gerçek kişinin

adı ve soyadı ve belirlemeye ilişkin yetkili organ kararının noter onaylı örneği
 Varsa, konulan ayni sermaye ile kuruluş sırasında devralınacak işletmeler ve ayni varlıkların değerinin tespitime ilişkin mahkemece atanan

bilirkişi tarafından hazırlanmış değerleme raporları
 Ayni sermaye konulmuşsa, konulan ayni sermaye üzerinde herhangi bir sınırlamanın olmadığına dair ilgili sicilden alınacak yazı
Ayni sermaye konulmuşsa, ayni sermaye olarak konulan taşınmaz, fikri mülkiyet hakları ve diğer değerlerin kayıtlı bulundukları sicillere şerh verildiğini gösteren belge
 Varsa, ayni varlıkların ve işletmenin devir alınmasına ilişkin olanlara da dâhil olmak üzere, kurulmakta olan şirket ile kurucular ve diğer kişilerle yapılan ve kuruluşla ilgili olan sözleşmeler
 Şirket müdürlerinin imza beyannameleri
 Rekabet Kurumu payının ödendiğini gösterir ödeme belgesi
1.3. Kollektif Şirket

Kollektif şirket, bir ticari işletmeyi bir ticaret unvanı altında işletmek amacıyla, gerçek kişiler arasında kurulan ve ortaklarından hiçbirinin sorumluluğu, şirket alacaklarına karşı sınırlandırılmamış bulunan şirket şeklidir.

Kollektif şirket tescili için gerekli belgeler:
 Kurucuların imzaları noter tarafından onaylanmış şirket sözleşmesi
1.4. Komandit Şirket

Komandit şirket, ticari bir işletmeyi bir ticaret unvanı altında işletmek amacıyla, gerçek şahıslar veya gerçek ve tüzel kişiler arasında kurulan şirketlerdir.

Komandit şirket tescili için gerekli belgeler:
 Kurucuların imzaları noter tarafından onaylanmış şirket sözleşmesi
 Şirketi temsil ve ilzama yetkili olanların şirket unvanı altında atacakları imzaların onaylı örneği.
 Komandit şirketlerde komanditer ortağın ayni sermaye koymuş olması halinde, konulan ayni varlıkların değerinin tespitine ilişkin

mahkemece atanmış bilirkişi tarafından hazırlanmış değerleme raporu.
 Şirketi temsil ve ilzama yetkili olanların şirket unvanı altında atacakları imzaların onaylı örneği.
 Konulan ayni sermaye üzerinde herhangi bir sınırlamanın olmadığına dair ilgili sicilden alınacak yazı.
 Ayni sermaye olarak konulan taşınmaz, fikri mülkiyet hakları ve diğer değerlerin kayıtlı bulundukları sicillere şerh verildiğini gösteren belge.
 

1.5.

Konulan ayni sermaye üzerinde herhangi bir sınırlamanın olmadığına dair ilgili sicilden alınacak yazı.
Ayni sermaye olarak konulan taşınmaz, fikri mülkiyet hakları ve diğer değerlerin kayıtlı bulundukları sicillere şerh verildiğini gösteren belge.

Kooperatif

Kooperatifler ortak ekonomik, sosyal ve kültürel ihtiyaç ve istekleri müşterek sahip olunan ve demokratik olarak kontrol edilen bir işletme yoluyla

karşılamak üzere gönüllü olarak bir araya gelen insanların oluşturduğu özerk bir teşkilattırlar.

Kooperatif tescili için gerekli belgeler:
 Kurucuların imzaları ticaret sicili müdürlüğü tarafından onaylanmış şirket sözleşmesi.
 Kooperatif kuruluşuna izin veren makamın izin yazısı
 Kooperatifi temsil ve ilzama yetki verilen kişilerin kooperatif unvanı altında atılmış imza beyannameleri

2. Şirket Kuruluşunda Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

Şirket kuruluş sürecinde; işletme maliyeti (yasal adres giderleri, ticaret odası giderleri, vergi dairesi harç ve masrafları, avukatlık ve mali müşavir giderleri, prim, noter masrafı, harçlar), şirket unvanı, esas sözleşme, vergiler, tescil önem arz eden birçok husus vardır.

Kuruluş işlemleri elektronik ortamda Merkezi Sicil Kayıt Sistemi (MERSİS) nezdinde gerçekleştirilir. Şirket sözleşmesinin hazırlanması ve kurucuların imzalarının tasdik edilmesi MERSİS’in internet adresi https://mersis.gtb. gov.tr/ üzerinden üyelik oluşturarak, şirket kuruluş sürecini başlatırlar.

page7image768499920

Şirketin yapacağı iş, şirketin unvanı, şirketin adresi, şirketin yöneticileri, şirket ortakları, şirket ortaklarının sermaye oranları gibi hususlar şirket kurulumunda öncelikli olarak karar verilmesi gereken konuları teşkil eder.

Şirket ana sözleşmesinin hazırlanması ve şirket ana sözleşmesi’nin noterde onaylatılması, vergi dairesine giderek vergi kimlik numarasının alınması tüm belgeleri eksiksiz bir şekilde tamamlanarak ticaret siciline iletilmesi, imza sirkülerinin hazırlanması ve noterde tasdik edilmesi, işe başlama bildiriminde bulunulması akabinde belediye, ticaret ve sanayi odası işlemlerinin tamamlanması şeklinde kuruluş aşamasını özetlemek mümkündür.

KAYNAKÇA

Şirket Yapılar ve Kuruluş Aşamaları, Oya Han, Serdar Ala, T.C. Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, KOSGEB.
Şirketler Hukuku Dersleri, Prof. Dr. Iur. Fatih Bilgili-Doç. Dr. Ertan Demirkapı, Dora Basın Yayın Dağıtım, syf. 16.
Türkiye’de Şirket Kurmak, Ticaret Bakanlığı, https://ticaret.gov.tr/data/5d3e935313b87607d8feeffc/rehber_Tr.pdf

Diğer Haberler